INTERVIEW | Shakespeare en wat we gaan aanvangen met die ‘strangers’

13/02/2017 - 17:20
Beeld: Trui Hanoulle
Auteur Gaea Schoeters (links) en actrice Katelijne Verbeke
Wat doet het oudste voetballied ter wereld in een muziektheaterstuk over een transvrouw en een vluchteling? Je kan het ontdekken tijdens de voorstelling van ‘Het Kanaal’ in Rataplan, Antwerpen op 18 en 19 februari. Auteur Gaea Schoeters en actrice Katelijne Verbeke geven ons alvast wat meer tekst en uitleg.

“Ik kreeg de vraag van het Antwerp Queer Arts Festival of ik iets kon doen met een tekst van William Shakespeare over vluchtelingen, wat het thema was van de vorige editie van het festival. En of ik daar dan iets queer van kon maken. Voor de hand liggend zou zijn om een stuk te maken over een vluchteling die holebi en/of transgender is. Dat heb ik dan ook niet gedaan (lacht)”, vertelt Gaea Schoeters, de enthousiaste schrijfster van ‘Het Kanaal’. “Het is veel boeiender om twee ‘groepen’ te nemen, in dit geval een transvrouw die op het punt staat zelfmoord te plegen en een vluchteling die de overtocht naar Engeland wil maken, en te bekijken wat gemeenschappelijk is aan hun beider ‘transities’.”

Zijn we allemaal vluchtelingen op een of andere manier?
Gaea: “De gemeenschappelijke noemer is zeker identiteit. Wie ben ik en hoe definieer ik wie ik ben? En transitie. De overgang van man naar vrouw is ook een culturele transitie. Of je dat nu leuk vindt of niet, er zijn wel degelijk ‘mannelijke’ en ‘vrouwelijke’ omgevingen in de maatschappij. In hoeverre word je na jouw transitie als volledig jezelf gezien? Vluchtelingen ervaren uiteraard dat probleem evengoed. Hoe goed je ook ‘integreert’, je blijft vaak een buitenstaander. Daarvoor moet je zelfs niet naar vluchtelingen kijken. We beschouwen derde- en vierdegeneratiemigranten ook nog steeds als ‘allochtoon’. De inclusie is nooit volledig. Niet voor transgenders en niet voor vluchtelingen.”

Katelijne, het is een erg activistisch stuk. Hoe kijk jij daar naar?
Katelijne: “Als actrice mag je daar eigenlijk niet mee bezig zijn. Je staat ten dienste van je personage. Het activistisch werk is gebeurd, door het Antwerp Queer Arts Festival als opdrachtgever en door Gaea als auteur. Mijn taak is om dat personage van vlees en bloed te maken. Mijn benadering is emotioneel, niet activistisch. Als acteur zorg je ervoor dat het publiek een band kan maken met wat er op het toneel gebeurt. Ter voorbereiding ben ik met veel mensen gaan praten. Het boeiende in de gesprekken die ik had met transgenders ging niet over hun operatie, maar over waar de pijn zit. Over geluk moet je geen stuk maken. Geluk is voor het echte leven (lacht). Ik ga als een speurneus op zoek naar waar het pijn doet bij mensen waarmee ik spreek. Dat is waar ik als actrice een connectie mee maak. Pijn is immers iets dat we allemaal kennen. Daar put je uit voor je rol.”

Een boeiend gegeven is het contrast tussen de familie van het transgender personage, die plomp zijn maar haar wel aanvaarden, en haar academische omgeving die haar op het eerste gezicht aanvaardt maar waar toch discriminatie plaatsvindt.
Gaea: “Het gaat om een diepe emotionele aanvaarding. En die gaat voorbij aan een soort linkse, intellectuele, politiek correcte reflex waarbij we alles oké moeten vinden. Enerzijds zie je dat transgenders enorm hip zijn: een genderbijlage in De Morgen, persoon van het jaar in Knack, de transitie van Caitlyn Jenner… Anderzijds is het suïcidecijfer bijna 50%. Er klopt dus iets niet. Hoe diep is de aanvaarding? Er is een verschil tussen een zuiver emotioneel aanvaarden, vanuit een graag zien van iemand, wie die persoon ook is, en een politiek correcte reflex die alles aanvaardt zolang het maar abstract en veraf is. Bij mensen die rechts zijn, en die dus eerder afkerig staan tegenover holebi’s en transgenders, zie je dat er vaak wel aanvaarding is als het iemand binnen de familie is. Want die is nog wel ‘van ons’. Terwijl bij links-progressieven het allemaal goed is tot het zich in hun eigen familie voordoet. Dan valt die openheid wel eens tegen.”
Katelijne: “In de loop van het stuk zie je steeds meer dat beide personages, vluchteling en transgender, dezelfde hoop koesteren op een beter leven.”

Vertel eens wat meer over de tekst van Shakespeare die als uitgangspunt diende.
Gaea: “Het is een langere tekst uit ‘The Book of Sir Thomas Moore’, een monoloog voor de sheriff van Londen. De sheriff spreekt een woedende menigte toe die een groep ‘strangers’ wil lynchen. Die strangers bestaan grotendeels uit Fransen en Belgen. Ze zijn net toegekomen, op de vlucht voor godsdienstoorlogen in hun eigen land. Ze zoeken asiel in Engeland en die Engelsen zeggen: 'No way, want die gaan onze jobs afpakken en onze kinderen en vrouwen verkrachten!’ Dat heb ik onlangs nog gehoord. (glimlacht) Shakespeare is actueel omdat hij de vraag omkeert: wat gaan jullie doen als jullie straks op de vlucht moeten omdat jullie deze mensen hebben vermoord?”

Katelijne, jij speelt een transvrouw. Verwacht je je aan kritiek over het feit dat er niet gekozen is voor een transgender actrice?
Katelijne: “Jij weet niet of ik trans ben, hé! (lacht). Maar ik ben bijvoorbeeld ook niet Brits, terwijl ik wel een Brits personage speel. Je speelt een rol, dat is de essentie van acteren.”

'Het Kanaal' is een productie in opdracht van Antwerp Queer Arts Festival en in samenwerking met Muziektheater Transparant, Het Geluid Maastricht, vzw Perignem en Operadagen Rotterdam.

Praktisch

De voorstelling is te zien in Rataplan (Borgerhout)
Zaterdag 18 februari om 15 uur en zondag 19 februari om 20 uur.
Tickets zijn online te koop of te reserveren via het nummer 03 235 04 90.

Bron: 

Eigen verslaggeving