COLUMN | Wat als … we uitroeptekens vervangen door vraagtekens?

13/07/2017 - 11:25
Beeld: Amnesty International
Actie van Amnesty International voor homo's in Tsjetsjenië
Leidt slecht nieuws tot berusting? Is onverschilligheid een zonde? Heeft actievoeren tegen Tsjetsjenië zin?

Het nieuws geeft vooral een beeld van wat er allemaal fout loopt. Opgelet: dit is geen verwijt! Ik ga journalisten hier niet de les lezen! Mag ik gewoon even opmerken wat iedereen al lang weet? Tegenwoordig vult het tv-journaal wel drie kwartier en zelden houd ik er een prettig gevoel aan over. Tenzij Wim De Vilder me nog een aangename avond wenst, dat verzacht de pil.
 
Je hoeft geen ongelukken te begaan om van zoveel binnenlandse en – vooral – buitenlandse miserie een negatief wereldbeeld te kweken. Met dagelijks verse meststof. Bij kunstenaars is dat niet anders. Ten eerste zijn het ook mensen en ten tweede putten ze voor hun werk vaak uit de actualiteit.
 
Daarover had ik het onlangs in een gesprek met Gregory Frateur, bekend als de frontman van Dez Mona, maar tegenwoordig vooral in de dans actief. Het interview verscheen al in onze cultuurrubriek. De aanleiding voor het interview was namelijk dat Gregory curator is voor het Antwerp Queer Arts Festival (AQAF). Hij heeft grootse plannen voor dat evenement dat plaatsvindt tijdens Antwerp Pride en dat uitgaat van Het Roze Huis – çavaria Antwerpen. Voorzitster Marcia Poelman, die samen met Gregory AQAF leidt, zat dan ook mee aan tafel voor het interview.

Evolutie in fasen

Gregory vertelde hoe hij bij zichzelf een evolutie merkt met de volgende fasen: zwartkijker / zelfreflectie, jezelf in twijfel trekken / een vorm van hoop met een heel donker kantje. Om nu vanuit een vraagstelling te vertrekken in het verhaal dat hij met zijn muziek vertelt. Zonder grote meningen te formuleren, zonder oordelen te vellen, maar door op een vraag te kauwen, om over na te denken. Het uitroepteken vervangen door een vraagteken.
 
Hij illustreerde dat op een even treffende als actuele manier. Op ‘Origin’, de recentste plaat van Dez Mona staat het lied ‘The Storm’. Het is een ode aan Emily Dickinson, die leefde in de negentiende eeuw en tot op vandaag geldt als een van de grootste en origineelste Amerikaanse dichters. Ze leefde een kluizenaarsbestaan en schreef in een vernieuwende stijl observaties over het menselijk bestaan en haar eigen bewustzijn. Haar werk inspireert Gregory: “Als ik een writer’s block heb, neem ik vaak haar werk ter hand.” Vandaar dus die ode met een lied.

Netelige kwesties wegvagen

“Toen ik aan het schrijven was, stak ook heel die vluchtelingenproblematiek de kop op en die is er beginnen insijpelen. Plotseling zit je met een song die de vraag stelt, als een aaneenschakeling van beelden: ‘Are we fading; are we failing?’
 
Vrij vertaald is dat zoiets als: ‘Zijn we aan het wegvagen; zijn we aan het falen?’ Gregory kaart zo aan hoe wij met al die negatieve berichten omgaan. Je kan er de beelden zo bij bedenken: de overladen vissersbootjes in de Middellandse Zee, de aangespoelde lijken op zonnige stranden, een oneindige mensenmassa die haveloos over veldwegen strompelt, onrust bij Europese leiders, …  Als kijker ben je geneigd die netelige kwestie weg te vagen, want ‘ik kan daar toch niets aan doen.’
 
“Maar kunnen we dan in die vertwijfeling blijven leven? Het kan niet dat het daar eindigt”, vindt Gregory. De vraag rijst wat we kunnen doen om niet te falen. Jawel, we kunnen iets doen, al is het iets heel kleins.

Actie en cynisme

Marcia Poelman doet veel meer. Om maar een voorbeeld te noemen: onlangs nam ze deel aan de actie voor het Russisch consulaat tegen de wrede behandeling van homo’s in Tsjetsjenië. Ze beseft dat veel mensen daar cynisch op reageren: “Daar zullen ze in Tsjetsjenië veel aan hebben.” Marcia, op dreef: “En dan wordt de vraag gesteld: ‘Was het een succes?’ Terwijl ik een jongen ken van Tsjetsjenië die hier in Antwerpen woont en die vond dat fantastisch. Dat was echt een hart onder de riem. Zoals Gabriël zijn er veel jongeren, overal ter wereld, die door zo’n actie voelen deel uit te maken van een gemeenschap.”
Gregory kon dat enkel beamen: “Zelfs al sta je alleen met een bord en mensen zien dat, is het nog altijd een succes.”
Heb je de bordjes gezien van Duitsers die aankomende vluchtelingen in stations welkom heetten? Hartverwarmend vond ik dat. Terwijl ik gewoon in mijn zetel zat.

Verzet

Van iets te doen word je geen held of heilige. Niemand vraagt je je leven op het spel te zetten. We gaan Tsjetsjenië niet als regenboogstrijders veroveren.
 
Remco Campert heeft dat zo mooi verwoord in zijn gedicht ‘Verzet’:
Verzet begint niet met grote woorden
maar met kleine daden
(…)
jezelf een vraag stellen
daarmee begint verzet
en dan die vraag aan een ander stellen.

 
Terwijl ik in mijn zetel zat, deelde ik het Facebookbericht waarin Amnesty International opriep een petitie te tekenen opdat de Russische autoriteiten onderzoek zouden doen “naar meldingen dat homoseksuelen in Tsjetsjenië massaal worden opgepakt en gemarteld”. Intussen stond de tv op de pauzeknop, zodat Wim De Vilder me de hele tijd met zijn prachtige ogen zat aan te staren. Een aangename avond, veel is daar toch niet voor nodig?

Bron: 

Eigen verslaggeving

Hier niet op klikken aub