Feestelijke terugblik op 40 jaar holebi- en transgendergeschiedenis op SPARKLE

14/01/2017 - 22:00
Beeld: çavaria
Promobeeld SPARKLE
Tijdens SPARKLE in Vooruit werd teruggeblikt op de geschiedenis van de holebi- en transgenderbeweging in Vlaanderen. Presentatoren Sven Pichal en Nathalie Delporte spraken met tal van sleutelfiguren. Er waren verscheidene prominenten en betrokkenen uit de LGBT-beweging aanwezig, van wie velen zich hebben ingezet of nog inzetten. Zij werden in een nostalgische sfeer ondergedompeld die de rijke LGBT-geschiedenis tot leven wekte.

Çavaria bestaat in 2017 veertig jaar. Reden genoeg om op SPARKLE tijdens een zaalshow terug in de tijd te gaan.

Het prille begin

Paul Rademaekers en Ludo Smits blikten terug op het ontstaan van de homobeweging, die later evolueerde tot de holebi- en transgenderbeweging. Rademakers stichtte in de jaren zestig één van de eerste verenigingen voor holebi’s en lesbiennes. Hij is de oudste nog levende holebipionier in de Vlaamse LGBT-beweging. "Het begin van het verenigingsleven was heel verdoken", zegt Rademakers. "Veel volk kwam er niet op het moment van mijn aantreden bij het GOC (Gespreks- en Onthaalcentrum). Er kwamen veel brieven van mensen in de problemen, dus richtte ik een blaadje op."

Ludo Smits was één van de eerste personeelsleden van de Federatie Werkgroepen Homofilie (FWH), de voorloper van çavaria. Nadien trok hij de horecawereld in en stichtte hij gay club Red&Blue in Antwerpen.

Smits trok destijds weg uit Limburg waar hij veel homofobie ervoer. Hij kwam terecht bij het GOC. Daar werd hij opgevangen door Rademakers. Een persoon waaraan hij veel heeft gehad. Smits bood hem als dank op het podium van SPARKLE een boeket bloemen aan.

Trans* in de geschiedenis

Richard Dierick en Corinne Van Tongerloo wierpen een blik op de rol die trans*personen in de geschiedenis van de LGBT-beweging speelden. Dierick trad vanaf de jaren zeventig op in travestieshows in het cabaret-travestiemilieu. Hij stopte in 2009 met travestieshows, maar speelde daarna nog wel mee in het bekende theaterstuk ‘Gardenia’ van Alain Platel.

Van Tongerloo trad ook op in travestie-cabarets. Er was weinig informatie beschikbaar over transgenders, maar via via kwam ze te weten dat ze naar Casablanca kon voor een geslachtsaanpassende behandeling. Ze zette de stap na lang sparen. Nadien werkte ze jaren als vrouw in shows. Pas recent ging ze spreken over haar transgender-zijn naar aanleiding van de film waarin ze meedeed: ‘I am a woman now’. In die documentaire werden oudere transvrouwen geïnterviewd die hun transitie deden toen transgenderzorg nog in z’n kinderschoenen stond. "Na mijn transitie bleef ik discreet. Na zoveel jaren kwamen ze mij vragen voor die documentaire. Ah ja, waarom zou ik het niet doen?", vroeg Van Tongerloo zich af. "Als ik daarmee nog mensen kon helpen."

Opkomst van de aids-crisis

De opkomst van de aids-crisis had een grote weerslag op de holebi- en transgenderbeweging. Marie Laga en Patrick Reyntiens blikten terug op de menselijke tol die hiv eiste. Laga werkt sinds het begin van de jaren tachtig rond hiv en werkt er vandaag nog steeds rond bij het Instituut voor tropische Geneeskunde in Antwerpen.

Patrick Reyntiens werkt bij Sensoa, het Vlaamse expertisecentrum voor seksuele gezondheid. Hij leeft al 29 jaar met hiv en deed jarenlange inspanningen om hiv uit het verdomhoekje te halen met getuigenissen. Zo gaf hij mensen met hiv een gezicht en kreeg er van çavaria een Lifetime Achievement Award voor in 2014. Reytiens vertelde over de reacties die hij destijds kreeg op zijn verhaal over leven met hiv en hoe die reacties evolueerden: "Ik ben blij dat ik vandaag niet de enige ben die mijn verhaal deel. Er zijn nog rolmodellen. Zo zien mensen dat personen die leven met hiv ook maar gewone mensen zijn. Solidariteit was en blijft belangrijk."

In het tweede deel van de show werd er vooral teruggeblikt op de grote successen van de LGBT-beweging in de jaren negentig en daarna.

Lieve Lust

De media speelden daarin een voorname rol. In de jaren negentig zaten heel wat holebi’s en transgenders gekluisterd aan de radio. In het radioprogramma ‘Lieve Lust’ gingen presentator Lieven Vandenhaute en seksuologe Goedele Liekens geen taboe uit de weg rond seks, relaties en erotiek. Ook heel wat holebi’s en transgenders kwamen aan bod. Er werd in het programma over hen gesproken als een deel van de maatschappij en niet als ‘de anderen’ in de samenleving.

Lieven Vandenhaute lichtte toe waarom hij het zo belangrijk vond om holebi’s en transgenders op een andere manier aan bod te laten komen in de media. "Ik was al van mijn elfde bewust van mijn seksuele geaardheid. Op de Nederlandse radio was er wel al aandacht voor holebi's. Ik besloot dat ik voor de radio wou werken en het thema seks in alle vormen aan bod wou laten komen. Er kwam veel protest op het uur van het programma, zondagmiddag. Goedele en ik genoten stiekem van die verontwaardiging. We wilden dat homoseksualiteit geen issue was, dus we behandelden het ook zo niet."

Roos Van Acker, meter van de Holebifoon, kwam toelichten waarom de hulplijn voor mensen met vragen over holebi’s en hun eigen seksuele identiteit in het leven werd geroepen.

Politieke verwezenlijkingen

Guy Verhofstadt (Open Vld) en Ingrid Pelssers kwamen terugblikken op de grote politieke verwezenlijkingen van de holebi- en transgenderbeweging. Onder de regering van ex-premier Guy Verhofstadt van 1999 kwamen ethische thema’s zoals de openstelling van het huwelijk voor mensen van hetzelfde geslacht en de antidiscriminatiewet op tafel te liggen.

Ingrid Pelssers was toen vrijwilligster binnen de Cel Politiek van de Holebifederatie (de voorloper van çavaria). Zij was betrokken bij het politieke lobbywerk om deze dossiers gerealiseerd te krijgen. Ze lichtte toe hoe de beweging toen te werk ging in het lobbywerk voor het homohuwelijk: "We hadden werkelijk lijsten om te kijken welke politici nog twijfelden. Daar gingen we dan op gesprek. Vooral MR was moeilijk te overtuigen van de openstelling van het huwelijk, maar andere partijen, bijvoorbeeld CD&V, gaven hun vertegenwoordigers de mogelijkheid tot vrije stemming. Het bleef dus spannend tot de stemming."

De antidiscriminatiewet van 2003 maakte discriminatie op basis van geslacht en seksuele oriëntatie (en ook andere discriminatiegronden) strafbaar in België. In datzelfde jaar werd ook het burgerlijke huwelijk in ons land opengesteld voor holebikoppels. In 2006 werd vervolgens ook binnenlandse adoptie opengesteld voor holebikoppels met een kinderwens.

Roos Van Acker vroeg zich af wie er in het publiek gebruik maakte van die verwezenlijkingen? Verscheidene mensen stonden op. En dan volgde er nog een pakkend huwelijksaanzoek. En ja! Er volgde een "Ja!"

Guy Verhofstadt is tegenwoordig actief als leider van de liberale fractie in het Europees Parlement. Hij maakte de vergelijking met de situatie in België toen en de situatie op Europees niveau vandaag: "Weerstand zal er altijd zijn. Als we in Europa opperen voor een partnerregeling voor holebikoppels, steigeren velen. Toch willen we een Europese regeling voor erkenning van holebikoppels proberen erdoor te krijgen in de schoot van Europa. Natuurlijk zullen er landen op de rem gaan staan. Het gaat verdomme niet over subsidiariteit, gaat over mensenrechten!"

Elio de eerste

Er was nog een andere Belgische ex-premier die niet mocht ontbreken: Elio Di Rupo (PS). In 2011 werd hij de eerste mannelijke premier ter wereld die al uit de kast was als homo op het moment van z’n aantreden als regeringsleider. Elio Di Rupo kon er fysiek niet bijzijn, maar begroette het publiek via een videoboodschap. In zeer degelijk Nederlands verontschuldigde hij zich voor zijn afwezigheid en wenste hij het publiek en çavaria een fantastisch feest toe.

Soundtrack van de beweging

Tijdens de show traden er verscheidene artiesten op. Divan bracht een aantal muzikale intermezzo’s die naadloos aansloten op de onderwerpen die ter sprake kwamen. Van ‘Take a Walk on the Wild Side’ van Lou Reed, over ‘I Want To Break Free’ van Queen tot ‘Meisjes Aan De Macht’ van Yasmine.

Liliane Saint-Pierre bracht een vurig optreden. Ze zong ‘Sacha’, het lied waarin ze vertelt over een jeugdvriend die homo bleek te zijn: “Dit leven is moeilijk en gelukkig te zijn is niet eenvoudig, gaat gepaard met veel pijn. Ik blijf van je houden, daarin ken je m’n trouw. M'n enige vriend, ik sta steeds achter jou.” Terwijl sommigen in de zaal hun tranen al niet meer konden bedwingen, zette Liliane Saint-Pierre haar strijdvaardige, doch pacifistische Eurovisiesongfestivalklassieker ‘Soldiers Of Love’ in.

De toekomst lonkt

De zaalshow keek niet alleen achterom, maar ook vooruit. Petra De Sutter (Groen), Piet De Bruyn (N-VA) en Michael Cerulus gingen dieper in op de uitdagingen waar de holebi- en transgenderbeweging en haar medestanders nog voor staan.

Petra De Sutter is actief als hoofd van de afdeling Reproductieve Geneeskunde van het Universitair Ziekenhuis Gent en zetelt in de Senaat en de Raad van Europa. De Sutter is als transvrouw in België op korte tijd uitgegroeid tot een boegbeeld voor transgenders. Ze ontving vorig jaar nog de Çavaria Campaign Award voor haar getuigenis en inzet die leidden tot de goedkeuring van de transgenderresolutie in de Raad van Europa. Piet De Bruyn heeft eveneens zitting in de Raad van Europa en is daarnaast volksvertegenwoordiger in het Vlaams Parlement. De Bruyn bereidt op dit moment een rapport voor rond interseksualiteit.

Michael Cerulus werkt als Senior Policy Officer bij ILGA-Europe, de Europese koepelorganisatie die zich inzet voor holebi’s, transgenders en interseksuele personen.

Er ligt nog werk op de plank in Belgie, weet Petra De Sutter: "De nieuwe transgenderwetgeving is een verbetering. De situatie nu is een schending van mensenrechten." Ook op Europees niveau wachten er nog uitdagingen, argumenteerde Michael Cerulus: “De holebi- en transgenderbeweging mag nooit zelfgenoegzaam zijn. Op Europees niveau verwachten we van vooruitstrevende landen, zoals België, dat zij ook de voortrekkersrol nemen. Holebi- en transgenderrechten zijn niet geïsoleerd. Mensenrechten hangen samen en samenwerking is meer dan ooit nodig. Mensenrechten staan opnieuw onder druk. Kijk naar de terugslag rond Brexit: migranten werden geviseerd, maar ook geweld tegen holebi's en transgenders flakkerde op in het Verenigd Koninkrijk.”

"We gaan er niet mee ophouden", concludeerden de presentatoren. "Blijven strijden voor mensenrechten blijft belangrijker dan ooit!"

Sarah Bettens

Sarah Bettens had het genoegen om de zaalshow af te ronden met een intieme performance. Ze bracht de nummers ‘Not an addict’ en ‘Win me over’.

Bron: 

Eigen verslaggeving

Hier niet op klikken aub